U porti crkve svetog apostola Marka u Velikoj Obarskoj, pored spomenika Miće Nikolića Čavke, na skroman način, obilježen je jedan od najvažnijih istorijskih dođagaja u kojima je učestvovao veliki broj Semberaca. U pitanju je veliki jubilej – 150 godina Bijeljinskog ustanka ili Bijeljinske bune i pokušaj oslobođenja Bijeljine od Turaka u Srpsko – Turskom ratu, o čemu je nedavno objavio knjigu i istoričar Saša Mirić.

Penzionisani arheolog, mr Mirko Babić ističe da je treći jul jedan od najvažnijih događaja u okviru Bosansko – hercegovačkog ustanka tokom 1876. godine.

„Na današnji dan, trećeg jula 1876. godine, došlo je do velike i odsudne bitke, do pokušaja oslobođenja Bijeljine. Najveće borbe su vođene u ataru sela Velika Obarska, na lokalitetu Poznanovića šuma. Toga dana je poginuo komandant i vođa ustaničke vojne jedinice Mićo Nikolić Čavka. Naknadno je sahranjen i njegovi zemni ostaci počivaju u porti crkve u Velikoj Obarskoj. Bili smo mišljenja da se tokom ovih prazničnih dana sa nekoliko sadržaja obilježi ovaj događaj. Jedan od tih događaja je pomen za Miću Nikolića Čavku, a drugi događaj se odnosi na selo Brodac. Mještani ovog semberskog sela planiraju da obilježe oglašavanje prvih crkvenih zvona koja su se oglasila nakon nekoliko vijekova na teritoriji BiH.

Ideja da se podigne spomenik svim dobrovoljcima

 S obzirom na to da su ustanici sve do 14. septembra 1876. godine boravili na području Semberije, u okviru tih istorijskih podsjećanja imali smo ideju da se podigne spomenik dobrovoljcima, učesnicima  ustanka. Ono što je danas nepoznato većini naših današnjih stanovnika Semberije, tada su hrišćanski evropski narodi pomagali Srbe, a ne kao što su se ponašali u posljednjim ratovima, iz nekih razloga samo njima poznatih, pomažući pripadnike drugih vjeroispovijesti“.

Bez obzira na motive, kaže Babić, dobrovoljci iz tog ustanka su dali svoje živote i trebalo bi podići jedno dostojanstveno spomen – obilježje za sve dorovoljce.

„Najviše ih je bilo iz Rusije i Italije, bili su to čuveni Garibaldinci, a bilo ih je i iz Bugarske i Francuske. Trebalo bi objaviti i jednu veliku monografiju koja bi na jednom mjestu donijela relevantne podatke o tom ratu. General Pavlović je daleke 1940. godine prikupio neophodnu literaturu i imao je snage da sve to obradi. U pitanju je više od dvije stotine radova istoričara i publicista, objavljenih na raznim jezicima, na sedam do osam evropskih jezika. Kada se to uradi, posao će konačno biti završen i poslužiće kao istorijsko svjedočanstvo nekim mlađim naraštajima“, kaže Mirko Babić.

Oglašavanje crkvenih zvona nakon nekoliko vijekova

Slaviša Vujić, u ime semberskog sela Brodac ,kaže da je u pitanju istorijski događaj i godišnjica koja se može slobodno okarakterisati kao jedan od najznačajnijih istorijskih događaja za Semberiju i za srpski narod u cjelini.

„Mi smo u Brodcu formirali Crkveni odbor za popravku krstova na brodačkoj crkvi. U okviru toga dogovorili smo se da obilježimo ovaj veliki jubilej – 150 godina od oglašavanja prvih crkvenih zvona u poharanoj Bosni. Tom događaju prisustvovaće i pjesnik Matija Bećković, istoričar i publicista Radovan Kalabić, bivši predsjednik Srbije Boris Tadić. Inače, prva zvona oglasila su se u selu Brodac 1876. godine. Jedan vojni bataljon prešao je iz Srbije na područje našeg sela i kod stare brodačke crkve zazvonila su zvona. Tada se narod iz svih okolnih sela okupio kod crkve. Zbog toga i postoji želja da obilježimo taj događaj. Osim toga, jedan od najznačajnijih sveštenika u Brodcu bio je prota Bojo Stević. Dogovorili smo da popu Boji postavimo bistu u porti naše crkve“, kaže Slaviša Vujić.

Obaveza prema istorijskom nasljeđu

Penzionisani univerzitetski profesor, primarijus dr Milan Novaković, inače rođen u Velikoj Obarskoj, kaže da spomen – obilježje Mići Nikoliću Čavki u porti crkve Svetog Marka u Velikoj Obarskoj simbolizuje sve ono što se dešavalo u okviru više ustanaka, po istoričaru Miloradu Ekmečiću više od dvadeset ustanaka,  koji su se dogodili krajem devetnaestog i početkom dvadesetog vijeka na području BiH.

Spomenik Mići Nikoliću Čavki je dugo bio skrajnut i potpuno zaboravljen. Očigledno je da bi trebalo da dođe neka nova generacija koaj se domaćinski, patriotski i rodoljubivo odnosi prema istorijskom i slobodarskom nasljeđu koje mi imamo“, kaže dr Novaković.

Zaborav je grijeh prema ranijim generacijama

Cvijetin Simić, bivši predsjednik opštine Bijeljina, rođen u Velikoj Obarskoj, kaže da je treći jul jedan od najznačajnijih datuma u istoriji Semberije u 19. vijeku.

„Možda je uloga Kneza Ive od Semberije, kao i neki događaji iz Prvog srpskog ustanka bili nedovoljno rasvijetljeni. Nakon toga sigurno je najznačajniji ustanak iz 1876. godine. Taj ustanak su vodili Mićo Nikolić, Jevrem Novaković, Simo Katić i Jovo Škorić. Oni su tri godine na ovim prostorima okupljali narod, dovodili dobrovoljce. Prvi pokušaj oslobađanja od Turaka bio je 1875. godine kod manastira Tavna, kada je postradao manastir. Nakon toga ustaničke aktivnosti su nastavljene i to je sve trajalo, praktično, do Berlinskog kongresa koji je održan 1878. godine. Većina stanovništva s ovog područja, koja je učestvovala u ustanku, izbjegla je u tom periodu u Srbiju. Moji preci su prešli u Crnu Baru, s druge strane Drine. Tek dolaskom Austrije 1878. godine, dio naroda se vratio na područje Semberije. Ustanak je bio planiran zajedno sa Srbijom. Srbija je tada ušla u rat s Turskom. Taj rat nije imao velikog vojničkog uspjeha po Srbiju, ali se i dalje skromno obilježava. Za nas je taj rat bio bitan i ova teritorija je nekoliko mjeseci bila izvan kontrole turskih vlasti, sve do kraja ljeta 1876. godine. Pokušali smo da ove događaje obilježimo. Pisali smo gradonačelniku i Skupštini grada, organizovali sastanke sa predsjednicom Skupštine grada. Dogovarali smo se da se ovi događaji dostojno obilježe. Međutim, kod nas istorija počinje, očigledno, dolaskom svake nove vlasti ili najdalje od 1945. godien. Prije toga, kao da se ništa nije dešavalo. To je naš grijeh prema ranijim generacijama“, ističe Cvijetin Simić.

Bijeljina.com